İsmayıl xan Əmir Fəzli: fəzilətli sərkərdə

İran Kazak briqadasının onlarla görkəmli hərbi xadimləri arasında seçilən şəxslərdən biri də İsmayıl xan Əmir Fəzlidir.

İsmayıl xan 1874-cü ildə Tehran şəhərində anadan olub. Əslən İrəvanlıdar. İbtidai təhsilini mollaxanada alıb. Orta təhsilini İrəvan şəhərində, rus dilində alıb.

İsmayıl xan İran Kazak briqadasında xidmət edib. Bir çox hərbi əməliyyatlara qatılıb.

İsmayıl xan Əmir Fəzli 1907-ci ildə sultan (kapitan) rütbəsində idi.

İsmayıl xan Əmir Fəzli İran Kazak diviziyasının Təbriz dəstəsinin (otryadının) komandiri olub.

İsmayıl xan Əmir Fəzli Rza xanın hökumət çevrilişini dəstəkləyib. 1920-ci ildən sonra, hərbi nazir olan Rza xan Sərdar Sipəhdən sərtib rütbəsi alıb.

İsmayıl xan Əmir Fəzli 1921-ci ildə yeni ordunun təşkilində əmirləşkər (general-mayor) rütbəsinə layiq görülüb. 1922-ci ilə qədər Qacarlar ordusunun qərargah rəisi vəzifəsini icra edib.

İsmayıl xan Əmir Fəzli 1922-ci ildə Azərbaycan (Şimali-Qərb) diviziyasının komandanı olub. Qərargah Təbrizdə yerləşirdi. Qərargah rəisi sərhəng (polkovnik) Məhəmmədhüseyn mirzə Firuz idi. Diviziya Təbriz, Maku, Astara, Ərdəbil, Xəmsə bölgələrini əhatə edirdi. Birləşmənin tərkibi 211 zabitdən, 3799 əsgər və 1045 baş minik vasitəsindən ibarət idi.

Həmin dönəmdə ostandarlıq vəzifəsi də İsmayıl xan Əmir Fəzliyə etibar edilib. Qiyamçı İsmayıl ağa Simitqo Azərbaycan kəndlərinə basqın edəndə, əhalinin müdafiəsini təşkil edib.

İsmayıl xan Əmir Fəzli 1922-ci ildə mayor Əbülqasim Lahutinin qiyamının yatırılmasında iştirak edib. Sonra ordunu Əmənulla mirzə Cahanbaniyə təhvil verərək Tehrana yollanıb. Mərkəzi ordunun idarə şurasının üzvü olub. O, burda xidmət edərkən yeni ordu yaratmağa nail olub, ölkənin ərazi bütövlüyünün qorunmasında, hərbi təhlükəsizliyin təminində mühüm rol oynayıb.

İsmayıl xan Əmir Fəzli 1936-cı ildə Baş nazir Mahmud Cəmin kabinəsində, Əmir Müvəssəq Məhəmməd xan Naxçıvanskinin yerinə hərbi nazir təyin edilib. O, hərbi nazir olarkən orduda hərbi texnika, hərbi geyim və ərzaqla təmin edilməsi, hərbi sənaye kompleksinin yaradılması istiqamətində qətiyyətli addımlar atıb.

İsmayıl xan Əmir Fəzli 1937-ci ildə Xuzistan əyalətinin ostandarı vəzifəsində çalışıb.

İsmayıl xan Əmir Fəzli fəaliyyəti müddətində cəsur hərbçi və məharətli sərkərdə kimi tanınıb, öz xidmətlərinə görə yüksək mükafatlar qazanıb. O, İran dövlətinin bir çox orden və medalları ilə təltif edilib.

İsmayıl xan Əmir Fəzli 1952-ci ildə Tehran şəhərində vəfat edib.

İsmayıl xan Məsumə xanım Əziz Sultanla ailəli olub. Pouri xanım (27 yanvar, 1926 – 16 aprel, 2013) adlı qızı vardı.

İsmayıl xan Əmir Fəzlinin başqa həmkarlarından önəmli bir fərqi də onun böyük xeyriyyəçi olmasında idi. O, uzun illər ərzində ictimai həyatdakı fəallığı ilə xalqın sevimlisinə çevrilib, hərbi tapşırıqları əsl vətənpərvər təəssübkeşliyi ilə yerinə yetirib, öz yaradıcılığına tamamilə yeni rakursdan yanaşaraq hərb elmində yeni səhifələr açıb. O, tutduğu vəzifədən asılı olmayaraq, üzərinə düşən bütün vəzifələri yüksək peşəkarlıqla, layiqincə yerinə yetirərək göstərilən etimadı daima doğruldub, dövlətin və şahənşahın etibarını qazanıb.