Bakı Musiqi Akademiyasında muğam sənətinə dair elmi konfrans keçirilib

Ölkənin nüfuzlu ali məktəblərindən sayılan, 100-illik yubileyinə hazırlaşan Ü. Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının (BMA) elmi-tədqiqat laboratoriyasında milli alətlərin, xalq mahnı və rəqslərinin, muğam və aşıq sənətinin musiqişünaslıq aspektində tədqiq və təhlili uğurla davam etdirilir.

Bu sahədə aparılan elmi-nəzəri və tədris əhəmiyyətli işlərin bir istiqaməti də qədim muğamların nota yazılması ilə bağlıdır. Çünki milli musiqi mədəniyyətimizin qiymətli mənbələri olan muğam nümunələrinin notlaşdırılması onların şifahi irs kimi təbliği, qorunması, elmi təhlili və tədrisində mühüm əhəmiyyət daşıyır.

BMA-nın elmi əməkdaşı, Əməkdar incəsənət xadimi, tanınmış kaman ifaçısı və pedaqoqu, professor Arif Əsədullayev uzun illərdir zəngin muğam xəzinəsinin tədqiqi, tədrisi və nota yazılması sahəsində səmərəli fəaliyyət göstərir. Muğamların nota yazılması kimi çətin və məsuliyyətli işin öhdəsindən yüksək professionallıqla gələn A. Əsədullayev, bununla milli muğam irsimizin gənc nəsillər tərəfindən araşdırlması və öyrənilməsini, eyni zamanda xarici ölkələrin bəstəkarları və musiqişünaslarının muğam irsimizə olan bədii və elmi maraqlarını layiqincə təmin etmiş, onlara öz qiymətli not ədəbiyyatlarını töhvə verib.

Bu günlərdə Arif Əsədullayevin yeni muğam not yazıları ayrıca toplu halında nəşr olunub: "Azərbaycanın klassik 12 instrumental muğamı".

Qeyd edək k, professorun 2009-cu ildə nəşr olunan toplusuna 7 instrumental muğamın not yazısı daxil idi. Toplu və orada yer alan muğam yazıları görkəmli bəstəkarlar, musiqişünas-alimlər və pedaqoqlar tərəfindən müsbət qarşılanıb, resenziyalar yazılıb. Bu dəfə də böyük maraq doğuran yeni nəşrə isə daha 12 instrumental muğamın notu daxildir.

Arif Əsədullayev bu toplularda hər bir muğamın ayrıca məqam-səs sırasını, ənənəvi musiqiqimiz üçün səciyyəvi olan və Avropa səs sistemindən fərqlənən mikrointervalları ("muğam pərdələrini", kommaları) da göstərib, hər muğam haqqında ayrıca bilgi verib. Digər tərəfdən, demək olar, az işlənən və ya unudulan şöbə və guşələr də muğamların tərkibində təsdiqini tapıb ki, bu da muğamların tam quruluşunun və tərkibinin bərpası yolunda xüsusi önəm daşıyır.

Sözügedən toplularda muğama dair melodiya, intonasiya, ritm özəlliklərinin yetərincə nəzərə alınması, not qrafikasına və notayazma təcrübəsinə dərindən riayət olunması, başlıcası, muğam musiqisinə mükəmməl nəzəri və praktik bələblilik nəticəsində, belə dəyərli not yazıları meydana gəlib və muğam irsimizə daim artan mədəni, bədii, elmi maraqlara təqdim olunub.

BMA-nın elmi-tədqiqat laboratoriyası öz ənənəsinə sadiq qalaraq, yanvarın 26-da professor A. Əsədullayevin yeni not toplusunun təqdimatına həsr olunan elmi konfrans keçirilib. Konfransda muğamın notlaşdırılması və bununla bağlı aktual mövzular ətrafında məruzələr edilib.

Elm və innovasiyalar üzrə prorektor, Əməkdar incəsənət xadimi, professor Gülnaz Abdullazadə "A. Əsədullayevin professional ifaçılıq və pedaqoji fəaliyyəti", laboratoriyanın müdiri, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Nuridə İsmayılzadə "A. Əsədullayevin elmi fəaliyyətinə bir nəzər", aparıcı elmi işçi və dosent Ariz Abduləliyev "Muğam tədrisinin bəzi elmi-metodik məsələləri", musiqi akustikası üzrə tanınmış mütəxəssis, böyük elmi işçi Zeynal İsayev "İlklərə imza atan - A. Əsədullayev", Bəstəkarlar İttifaqı İdarə heyətinin üzvü, bəstəkar və araşdırmaçı Rüfət Ramazanov "Ustad, müəllimi, şəxsiyyət", sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Rauf Bəhmənli "Muğamların nota yazılmasının mühüm xüsusiyyətləri", doktorant Nigar Bayramova "Peşəkarlığın zirvəsində" mövzusunda maraqlı məruzə edib, toplu barədə öz fikir və rəylərini bildirib, onun elmi-nəzəri və tədris əhəmiyyətini vurğulayıb, həm də bədnam qonşuların muğamlarımıza qarşı əsassız iddialarını ifşa edə bilən mükəmməl məxəz kimi qiymətləndiriblər.

Məruzələr ətrafında Xalq artisti, professor Ş. Eyvazova, musiqi nəzəriyyəsi kafedrasının dosenti D. Məmmədova, Sankt-Peterburq Musiqi kollecinin musiqişünas müəllimi L. Qurbanova, Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı magistr E. Əmirli, İranlı musiqişünas Z. Bağhabzadeh, Türkiyədə dərs verən həmyerlimiz, Xalq artisti, görkəmli violonçel ifaçısı E. İsgəndərli və b. tərəfindən maraqlı çıxışlar edilib.

Elmi konfransın sonunda Xalq artisti, Bəstəkarlar ittifaqının sədri Firəngiz Əlizadənin muğamın nota yazılarından bəhs edən video-çıxışı və professor A. Əsədullayevin zəngin ifaçı, tədqiqatçı və müəllimlik yolunu əks etdirən video-çarx nümayiş olunub.