4000 il əvvəlin möhürü tapılıb

Arxeoloqlar Türkiyənin Kütağı vilayətinin ərazisindəki qədim Dovşanlı kurqanından tapılan 4000 illik artefaktın sirrini açıblar. Kurqandan əldə edilmiş bu yeni tapıntını araşdıranlar bildiriblər ki, artefakt qədim ticarət fəaliyyətlərinə işıq salır.

Reyting.az bildirir ki, Dovşanlı kurqanından tapılmış 4000 yaşı olan möhür qədim dövrlərdə ticarət əlaqələrinin qarşılıqlı və möhkəm olduğunu təsdiqləyir. Tədqiqat aparan arxeoloqlar qrupu aerofotoçəkiliş nəticəsində aşkar ediblər ki, tarixi qədim olan bu kurqan öz formasına görə ürəyə bənzəyir. Məhz buna görə də qazıntıların sayəsində üzə çıxmış Dovşanlı kurqanına "Kyutaqyanın ürəyi" adı verilib.

"Arkeonews" saytı yazır ki, Biləcik Universitetinin arxeoloqu Erkan Fidan və tədqiqata rəhbərlik edən Şeyxa Edebali Dovşanlı kurqanının bölgənin ən qədim yaşayış məskənlərindən biri olduğunu müəyyən ediblər. Erkan Fidanın fikrincə, bu ərazilər yaşayış məskəni olub və Tunc dövründə mühüm regional mərkəzə çevrilib. İndiyə qədər əldə edilmiş bütün dəlillərə əsaslanan Fidan hesab edir ki, təxminən eramızdan əvvəl, 1700-cü illərdə bura yaşayış məntəqəsi olub və daha sonra genişmiqyaslı hücum zamanı yanğın nəticəsində dağıdılıb.

Bu il arxeoloqlar təxminən 4000 il yaşı olan digər tapıntı əldə ediblər. Bu, saxsı qablardan və keramik materialından düzəldilmiş qədim möhür olub. Alimlər bildiriblər ki, həmin dövrün saxsı məmulatları kvars özəyinin şüşələnməsi ilə istehsal olunub. Yenicə əldə edilmiş, tarixi çox qədim bu qiymətli tapıntı, yəni artefakt bir daha təsdiq edir ki, lap erkən Tunc dövründən başlayaraq Anadoluda həyat qaynayıb, nəticədə isə Assuriyanın ticarət koloniyalarına keçid dövründə uzun məsafəli ticarət əlaqələri fəal şəkildə inkişaf edib.

Türkiyədə oxşar möhürlərə böyük ticarət mərkəzlərində, eləcə də Orta Anadoluda, Kültəpədə də çox rast gəlinib. Bu yaxınlarda Qərbi Anadoluda suiti tapılması bölgənin şərqlə qərb arasındakı iqtisadi əlaqələrdə fəal iştirak etdiyini bir daha təsdiqləyir. Bu, Dovşanlının (Tavşanlı) təkcə yaşayış məntəqəsi yox, həm də mühüm ticarət və mədəniyyət mərkəzi olduğunu göstərir.

Xatırladaq ki, Türkiyə ərazilərində qədim möhürlər çox tapılıb. Bir müddət öncə isə arxeoloqlar Ankaradan təxminən 100 km aralıda Büklükale şəhəri yaxınlığında Xet imperatorluğu dövrlərinə aid mixi möhür tapmışdılar. Həmin möhür tədqiq edilən zaman məlum olub ki, bu qədim mətndə sövdələşmələrin pozulmasının çox ağır nəticələrini göstərən "Onu pozan öləcək" yazısı var. Bu kəşf Büklükalenin qədim bir Hitit mərkəzi kimi mühüm rol oynadığını təsdiqləyir.

Alimlər qeyd ediblər ki, bölgədə Assuriya müstəmləkələri dövründə mühüm ticarət yollarında fəal şəkildə istifadə olunub. Bu tapıntıdan əlavə qədim tarixi əhəmiyyəti hələ də aydın müəyyən edilməmiş başqa bir terrakota suiti çapı möhürü də aşkar edilib.

Oqtay QORÇU

Ana səhifəyə dön