Süleyman Rüstəmdən şair qardaşına şikayət edən kim olub? - Xatirələrdən seçmələr

İkinci Dünya müharibəsi illərində bir qrup Azərbaycan yazıçısı sovet qoşunlarının tərkibində İranda fəaliyyət göstərib. Onların arasında xalq şairi Süleyman Rüstəm də olub. Şairin İran xatirələrində maraqlı məqamlar var.

Reyting.az S. Rüstəmin “Seçilmiş əsərləri”ndən seçmələri təqdim edir:

“Cənubi Azərbaycan mətbəxi dünyada birincidir. Restoranların, evlərin qarşısından keçəndə xörəklərin ətri adamı iştaha gətirir. Yadımdadır, Tehranda Şah sarayında banket olanda, Tehrandan Təbrizə təyyarə gələrdi, Təbriz aşpazlarını Tehrana xörək bişirmək üçün aparardılar.

"Xurşid" restoranında qəribə qayda var. Müştəri içəri girir. Bir miz arxasında oturur. İki dəqiqə ərzində xidmətçi süfrəyə göyərti, çörək, qatıq, dolma və əlli qram araq gətirir. Deyirsən ki, "Ağa, mən bunu istəməmişəm". Cavab alırsan ki, "Ağa, bu bizim restoranın sizə məccani (pulsuz) xidmətidir. Sonra kefiniz nə istərsə, buyurarsınız".

Restoran bu yol ilə özünə müştəri toplayırdı.

Burada pivəni duzda qovrulmuş püstə və ya badamla içirlər. Təbrizdə cızbızxanada çox adam olur. Bir kababxana da vardı ki, orada ağciyərdən, qaraciyərdən, böyrəkdən, ürəkdən və ağ ətdən dadlı kabab hazırlayırdılar.

Təbrizli dostlar bizi tez-tez bu yerlərə aparırdılar. Bir gün mən onları qonaq etməli idim. Birdən gördüm ki, yanımda pulum bir qədər azdır. "Vətən yolunda" qəzeti redaksiyasına getdim. Vaxt gec idi. Bizim maliyyə işlərinə baxan İsrafil Cahangirovu tapdım. Ona məsələni anlatdım. O dedi ki, əlimdə bir şey olmalıdır ki, mən də sənə pul verə bilim. Təzə şeirin varsa ver, sənə avans verim, təzə, hazır şeirim yox idi. Oturub on dəqiqənin içərisində "Araz qırağında" adlı qəzəli yazıb ondan lazımi qədər para ala bildim.

Orada məndən başqa da azəri sovet yazıçı və şairləri vardi. Osman Sarıvəllinin də bir sıra gözəl, tutarlı, hədəfə dəyən şeirləri cənublular tərəfindən sevilə-sevilə oxunurdu. Orada ziyalılarımızdan bir nəfər də vardı. Mən onu içəridən görmürdüm. O, mənzilində yağlı yeməklər yeməklə və şair qardaşını ağızdolusu təriflə və başqa şairlərlə müqayisə edərək üstün tutmaqla məşğuldu. Şeirlərimə görə qazandığı az-çox hörmətə qarşı onda böyük qısqanclıq hisslərinin coşduğunu görürdüm.

Məni istər bizim konsulluqda və istərsə Təbriz rəsmi orqanları tərəfindən verilən ziyafətlərə tez-tez dəvət edərdilər. Ziyalı dostumuz bunu özünə dərd edər, Əziz Əliyevi və başqa yoldaşları bu münasibətlə məzəmmət edərdi.

Nəhayət, bir axşam bizim yoldaşlar qubernatorun verdiyi ziyafətə onu da apardılar. Banketdə Avropa qaydasıyla hamı ayaq üstə yemək yeyirdi. Bizim dostumuz məclisə ləkəli, yağlı paltarla gəlmişdi. Məclisə plov gələndə, özündən uzaqda olan bir yoldaşı bağıraraq yanına çağırdı. Plova qaşıqla yox, pəncəylə hücum etdi. Bunu görən Əziz Əliyev mənə dedi ki, "Süleyman, biabır olarıq, get o yoldaşlara de ki, məclisdən xəlvəti çıxıb getsinlər".

Mən bunu edə bilməyəcəyimi bildirdim. Bu axşamkı banketdən birtəhər üzüsulu evə qayıtdıq. Əziz Əliyev yoldaş həmin dostumuzu xeyli məzəmmət etdi. Daha bundan sonra təşkil olunan qonaqlıqlara onu aparmadılar.

Həmin dostumuz isə bunun günahını özündə yox, məndə görürdü. Onun fikrincə, biz hamımız gərək bütün rəsmi məclislərdə, banketlərdə, yığıncaqlarda bir sözlə, hər yerdə onun qardaşından danışmalı idik. Halbuki qardaşının buna heç ehtiyacı yox idi.

Arada Bakıda olduğum zaman öyrəndım ki, həmin dostumuz şair qardaşına məktub yazıb məndən şikayətlənmiş. Mən hər yerdə, hər zaman bir sovet adamı olduğumu nəzərə almışam. Həmişə vətən və xalq işində bacardığım qədər çalışmağa can atmışam.

Təbrizdə İngiltərənin, Türkiyənin də konsulluğu vardı. İngilis konsulluğunun katibi eni-uzunu bir yaşlı adamdı. Bu adam həmişə sovet adamlarına hədiyyələrlə yaxınlaşmaq istəyirdi. Xüsusilə Bakıdan gəlmiş opera teatrının balet qızlarına hədiyyələr təklif edirdi. Lakin bizim qızlar bu hədiyyələrə yaxın gəlmirdi”.

Ana səhifəyə dön