Məktəb pis vərdişlərə qarşı...

Son zamanlar sosial şəbəkələrdə və internet informasiya resurslarında narkotik vasitələrin məktəblərin yaxınlığında satışı ilə bağlı qeyri-dəqiq informasiyalar yayılır. Əslində bu kimi informasiyalar yeni deyil və müxtəlif zamanlarda ictimaiyyətə ötürülür. Sevindirici hal ondan ibarətdir ki, bu barədə rəsmi təsdiq olunmuş fakt yoxdur. Yox əgər varsa, bu ictimailəşdirilmirsə deməli, faciəni gizlədə-gizlədə böyüdür, onun əhatə dairəsini genişləndiririk.

Bu gün Təhsil Nazirliyi bir çox paytaxt məktəblərində “Məktəblinin dostu” adlı uğurlu bir layihə həyata keçirir. Bu gənclər məktəb həyatının bütün komponentlərində şagird və müəllimlərə dəstək olur. Onlar həm məktəb daxilində, həm də ətrafında şagirdlərlə bağlı baş verən prosesləri izləyə bilirlər.

“Məktəblinin dostu” ilkin mərhələdə namizədlərin biliklərini test şəklində yoxlayır, seçilən namizədlər müsahibə mərhələsinə buraxılırlar. Seçimlərdə ictimai fəaliyyətdə aktiv iştirak edən, könüllü kimi müxtəlif proqramlarda çalışan, xarici dil biliklərinə yiyələnən namizədlərə üstünlük verilir. Müsahibədən uğurla keçən namizədlər təlimə cəlb olunurlar. Təlimin sonunda qiymətləndirmə nəticələrinə əsasən, seçilmiş namizədlər “Məktəblinin dostu” təyin edilirlər.

“Məktəblinin dostu”nun əsas vəzifələri müəllim və şagirdlər üçün təhlükəsiz mühit yaratmaq, ilk tibbi və psixoloji yardım göstərmək, mütəmadi olaraq şagird, valideyn, müəllim, təlim-tərbiyə müəssisələrinin kollektivi və rəhbərliyi ilə maarifləndirmə və diaqnostik işlərin aparılmasıdır. Bununla yanaşı, “Məktəblinin dostu” hər bir yaş mərhələsində uşaqların hərtərəfli şəxsi keyfiyyətlərinin və intellektual inkişafının təmin olunması, onlarda özünütərbiyə və özünü inkişaf bacarığının formalaşdırılmasında iştirak edir.

Layihə ilk mərhələdə Bakı şəhərindəki 30 ümumi təhsil müəssisəsində həyata keçirilir. Gələcəkdə layihənin əhatə dairəsinin genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

Əslində bu uğurlu layihə ilə biz həm də şagirdlərin pis vərdişlərinin qarşısını ala bilərik.

Eyni zamanda ən azı bəzi dərslərdə müəllimlər narkotik maddələrin zərərli və faciəvi təsirləri barədə şagirdləri məlumatlandırmalıdırlar. Qeyd etməlidirlər ki, bu bir xəstəlikdir və müntəzəm surətdə orqanizmə yeridilməsi insanda fiziki və psixi funksiyaların pozulmasına gətirib çıxarır. Çünki narkotiklərin qəbulu orqanizmin bütün üzvlərini zədələyir və onun dağılmasına səbəb olur. Gənclər çox vaxt təcrübəsiz olduqlarına görə alkoqolizmə və narkomaniyaya düçar olurlar. Bu bəlaların məhvedici nəticələrinin gənclərə vaxtında başa salınması, onların mənəvi cəhətdən düzgün tərbiyəsi belə neqativ halların aradan qaldırılmasına nə qədər böyük kömək göstərə bilərdi.

“Məktəblinin dostu” da bu sahədə maarifləndirmədə aktiv iştirak etməlidir. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi onlar kifayət qədər intellektual və seçilmiş gənclərdir. Onlar bu prosesdə fəal iştirak etməli, maarifləndirmə işlərinə kömək göstərməlidir. Yeniyetmələri mənəvi cəhətdən yoxsullaşmağa qoymamaq, onları cəmiyyət üçün layiqli şəxsiyyətlər kimi yetişdirmək hər bir təhsil iştirakçısının qarşısında duran ən ümdə vəzifələrdən biri olmalıdır. Bilməli və yeniyetmələri başa salmalıdırlar ki, narkoman cəmiyyət üçün qiymətini itirmiş bir varlıqdır. Şagirdləri başa salmalıdırlar ki, narkomaniya ürək-damar sistemində, qaraciyərdə geri dönməyən proseslər törədir. Narkomaniyaya tutulmuş orqanizm tədricən dağılır, bu nəhayət ölümlə nəticələnir. Düşünmək lazımdır ki, gələcək bu gündən sağlam nəsil gözləyir.

Narkomaniya xəstəliyinə yoluxanlara diqqət və mərhəməti bir an belə əsirgəməməli, onların dözülməz ağrı və iztirablarına biganə qalmamalı, sarsıntılarını aradan qaldırmalı, onları sağlam həyata qaytarmaq üçün əlimizdən gələni etməliyik. Bu məqsədlə yeni müalicə üsulları aranmalı, tibbi axtarışlar davam etdirilməli, mövcud mübarizə vasitələrindən geniş istifadə olunmalıdır. Məktəbliləri bu pis vərdişlərdən uzaqlaşdırmaq üçün onların arasında məsələn, bu mövzuda inşa müsabiqəsinin keçirilməsi yaxşı nəticələr verə bilər. Mövzunu işləyərkən uşaqlar müvafiq ədəbiyyatı oxuyub, internetdən lazımi informasiyanı almış olacaqlar. Bu da istər-istəməz onlara narkomaniya və alkoqolizmin pis vərdişləri ilə bağlı məlumatlanmasına səbəb olacaq.

Məktəblərdə valideynlərlə görüşün təşkil edilməsi də bu sahədə böyük irəliləyişlərə səbəb olar. Valideynlər uşaqların və onların fiziki əqli inkişafının qayğısına qalmağa və onları vətənin layiqli vətəndaşı kimi böyütməyə borcludurlar. Valideynlər öz hüquq və vəzifələrini uşaqlarına aşılamalı və onları düzgün istiqamətləndirməlidirlər.

Məktəblilərlə bu mövzuda müzakirələrin keçirilməsi də müsbət nəticələr verə bilər. Uşaqlarla bu barədə söhbətin aparılması onların bu sahədə maariflənməsinə kömək edə bilər. Uşaqlarla bu mövzuda danışarkən slaydlardan istifadə olunması, narkomaniyanın fəsadlarının daha yaxşı başa düşmələrinə yardımçı olar. Bu məqsədlə müvafiq slaydları da onlara təqdim etmək olar. Çünki bu, uşaqların marağını daha tez cəlb edəcək bir vasitədir.

Narkomaniya ilə bərabər məktəblilərə alkoqolizm və tütün məhsullarının da insan orqanizminə vurduğu ziyanlardan danışmaq lazımdır. Bu istiqamətdə mövcud olan ədəbiyyatlardan, bukletlərdən də istifadə oluna bilər.

Narkomaniyaya qarşı mübarizəyə dair ədəbiyyatın mövzusu oxucuların yaş, bilik səviyyəsi, dünyagörüşünə bu və ya digər kitabın məzmununu müstəqil surətdə başa düşmək, onu təhlil etmək və müəyyən əməli nəticələr çıxara bilmək bacarıqlarına uyğun olmalıdır. Məhz buna görə də oxucular üçün keçirilən kitab müzakirələri və oxucu konfranslarının daha canlı və maraqlı olmasına çalışmaq lazımdır. Düzgün tərbiyə, yaşlıların yaxşı nümunəsi yeniyetməni güclü, mənəvi cəhətdən möhkəm, xeyirxah edir. Tərbiyəsizlik, yaxud pis tərbiyə yetkinlik yaşına çatmayanlarda mənfi hislərin yaranmasına səbəb olar. Gənclərin mənəvi-əxlaq tərbiyəsi, onlar arasında cinayətkarlığın, narkomaniyanın və digər mənfi meyllərin azaldılması və aradan qaldırılması vəzifəsi hər bir təhsil-tərbiyə müəssisəsi, bu sahədə çalışan hər bir işçinin qarşısında duran məsul vəzifədir.

Təkcə paytaxt Bakıda deyil, bu kimi tədbirlərin Azərbaycanın bütün bölgələrində təşkil olunması yalnız ölkə gəncliyinin qorunmasına, onun sağlam böyüməsinə xidmət edəcək.

L. HÜSEYN

Bu yazı “Azərbaycan Milli İnkişaf layihəsi” İctimai Birliyinin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının maliyyə yardımı ilə həyata keçirdiyi “Narkotik vasitələrdən və psixotrop maddələrdən istifadə edən şəxslərin sağlam həyat tərzinə qaytarılması üçün təbliğat və maarifləndirmə işinin təşkili” layihə çərçivəsində çap olunur.

Ana səhifəyə dön